خامه دوزی چیست؟
خامه دوزی یکی از اصیلترین هنرهای ایرانی است که قدمت هزاران ساله دارد.
کشور زیبای ما که مهد تاریخ و تمدن است، این هنر اصیل را به دستان زنان بلوچ پرورده و آن را نسل به نسل به ما رسانده است.
در این مقاله راجع به خامه دوزی روی لباس و مباحث مربوط به آن صحبت کردهایم که نظر شما را به مطالعه آن جلب میکنیم.
با هر هدفی که به اینجا رسیدهاید صبور باشید و تا پایان، مقاله را بخوانید تا با خامه دوزی آشنا شوید.
برای اطلاع از شرایط و مباحث دوره خیاطی آکادمی خیاطی سورن میتوانید روی لینک زیر کلیک کنید:
فهرست مطالب
مواد لازم برای یک خامه دوزی شیرین
خامه دوزی چیست؟
خامه در فرهنگ لغت به معنای نخ ابریشم خام با پیچ و تاب کم است.
اما برای پاسخ سوال خامه دوزی چیست؟ میتوان این پاسخ را داد:
خامهدوزی، به هنر دوخت روی پارچه به وسیله نخ ابریشم خام نتابیده گفته میشود.
در خامه دوزی با استفاده از نخ و سوزن و ایجاد بافتهای زیگزاگی روی پارچه، میتوانید طرحهای هندسی زیبا و جذاب بسازید.
همچنین میتوانید با انتخاب رنگها، طرحها و اندازههای متنوع، تصاویر مختلفی از ستاره و سایر اشکال هندسی را نیز روی پارچه ایجاد کنید.
خامه دوزی لباس هنری با قدمت طولانی که زادگاهش را میتوان سیستان و بلوچستان و روستاهای اطراف زابل دانست.
آنجا که به هنر سوزندوزی زنانش در جهان شهره است.
زنانی که همواره به خلق زیبایی با کمترین امکانات پرداختهاند!
انگشتان هنرمند زن ایرانی میداند که ابریشم خام نتابیده را چگونه روی پارچه، سوزن بزند که به پختهترین سوغات ایران بدل شود. سوغاتی چشمنواز و ماندگار.
پارچههای خامه دوزی بخشی از داراییهای باارزش یک خانه محسوب شده و با گذر زمان عزیزتر میشود.
ممکن است که هنر خامه دوزی با گلدروزی را یکی بدانید، اما تفاوتهایی در بین آنها وجود دارد.
گلدوزی هنریست که نمیتوان آن را به کشور و شهر خاصی نسبت داد.
هر جای دنیا را که بنگری ردپای زیبای این هنر را میبینید.
انگار دارد در تمام جهان تکثیر میشود تا شوق خلق زیبایی با نخ و سوزن را به هر که مشتاقش باشد هدیه کند.
خامه دوزی روی پارچه اما با این سرعت رواج نیافته است و چون سوزندوزی همیشه در جمع گرم زنان بلوچ مانده است.
البته شنیدهها حاکی از آن است که خامهدوزی چندسالیست به کویر رسیده و در مناطقی از یزد به زیباسازی جانماز و سجاده، رومیزی و کوسن مشغول است.
کاربرد خامه دوزی چیست؟
خامه دوزی در گذشته برای آراستن لباسهای سفید بلوچی استفاده میشد.
همچنین برای تزئین یقه و آستین لباس کاربرد داشته و بعدها برای زیباترکردن جانماز و سجاده افراد سراغ خامه دوزی رفتهاند.
میتوان گفت که خامه دوزی با دست همان تزئین وسایل خانه با هنر دستان شماست.
متاسفانه امروزه واسطههایی وجود دارند که هنر دست زنان این سرزمین را از نقاط دور و محروم میخرند و در کلانشهرها با قیمتی گزاف عرضه میکنند.
به همین دلیل سود اصلی این کار متاسفانه به دست هنرمندان اصلی خود، یعنی زنان بلوچی نمیرسد.
ما توصیه میکنیم که اگر قصد خرید پارچه خامه دوزی را دارید تلاش کنید که خریدتان را بدون واسطه انجام دهید تا مزد زحمت این کار به دست هنرمندان اصلی برسد.
مواد لازم برای یک خامه دوزی شیرین
اگر میخواهید هنراصیل خامه دوزی را یاد بگیرید، قبل از هر چیز باید ابزار کار را آماده کنید.
بدون نخ، سوزن و پارچهای برای زیبا شدن، خامهدوزی غیرممکن است.
در خامه دوزی با دست هر چه ابزار شما مرغوبتر و باکیفیتتر باشد نتیجه بهتر خواهد بود.
در خامه دوزی با دست تاکید میشود که برای داشتن یک لباس فاخر، رومیزی جذاب یا کوسن لوکس که چشمها را خیره کند، علاوه بر مهارت خامه دوزی، نخ ابریشمی مرغوب، سوزن باکیفیت و پارچه مناسب لازم است.
نخ
نخ مورد استفاده در خامه دوزی همانطور که گفتیم نخ ابریشم خام با کمترین پیچ و تاب است.
هر چه ابریشم مرغوبتر باشد نتیجه چشمنوازتر خواهد شد.
اگر در مرحله آموزش خامه دوزی با چرخ خیاطی یا دست هستید برای مدیریت هزینه میتوانید از نخ پشمی نتابیده استفاده کنید.
حرفهای که شدید با خامه مرغوب یک اثر شیرین خلق کنید و به خودتان دستمریزاد بگویید.
سوزن
مناسبترین سوزن برای دوخت خامه دوزی همان است که با نام سوزن گلدوزی در بازاروجود دارد.
سوزنی با طول و ضخامت متوسط که نوک آن اصلا تیز نیست.
باعث پارگی و نخکششدن پارچه نمیشود، قیمت مناسبی دارد و تقریباً در تمام خرازیهای سطح شهر به فروش میرسد.
پارچه
بهترین انتخاب برای خامه دوزی پارچههایی با الیاف طبیعی هستند.
پارچههای نخی، پشمی، ابریشم و کتان در این دسته طبقه بندی میشوند.
برای آشنایی بیشتر با پارچه ابریشمی و نخی میتوانید به ترتیب به مقالات پارچه ابریشمی مراجعه کنید.
پارچههایی با الیاف طبیعی، پارچههایی نرم و در عین حال مستحکم هستند که به اثر هنری شما اعتبار زیادی میبخشند.
دوخت با سرعت و سهولت روی آنها انجام میشود و در مقایسه با الیاف مصنوعی کمتر دچار آسیب و پارگی حین دوخت میشوند.
شما میتوانید روی هر نوع پارچهای خامه دوزی کنید.
مثلا روی یقه یا آستین یک مانتو یا لباس مجلسی، قسمتی از رومیزی، گوشه جانماز یا حتی کوسن.
اما اگر در مرحله آموزش خامه دوزی با چرخ خیاطی و یا حتی با دست هستید، کار را با پارچه کتان شروع کنید.
تار و پود در هم تنیده پارچه کتان با خانههایی کاملاً واضح مانند راهنما عمل میکند و دوخت با سرعت بیشتری پیش میرود.
بافت ضخیم و محکم کتان، حین دوخت نخکش نمیشود.
شستوشوی آن آسان است و برای سالهای طولانی قابل استفاده خواهد بود.
کلام آخر
پس از خواندن این مطلب با هنر اصیل خامه دوزی آشنا شدیم.
هنری که اصالت خود را از زنان هنرمند هزاران ساله سیستان بلوچستان دارد و حتی پاییش به کویر نیز باز شده است.
با خامه دوزی میتوانید لباسهای خود را به البسه فاخر و بینظیری تبدیل کنید که نمونههای آن در بازار موجود نیستند.
خامه دوزی میتواند به عنوان رومیزی، کیف یا کت مجلسی زنانه، زیبایی دو چندانی به وسیلههای شما ببخشد.
آن میتواند یک مانتو ساده را به یک لباس فاخر تبدیل کند.
در نهایت این شما هستید که با درک درست زیبایی، دیدهها را نوازش میدهید.
خامه دوزی انتخاب درستی است، شک نکنید.